28 Eylül, kuduz aşısını ilk kez insanda uygulayan Louis Pasteur'ün ölüm günü. Bu yüzden 2007'den beri Dünya Kuduz Günü olarak anılıyor…
Kuduz, bilinen en eski ve en acımasız bulaşıcılardan biri. Etkeni Rhabdo ailesinden bir virüs. Köpek, kedi, tilki, çakal, kurt gibi etçil hayvanların salyasında yaşıyor. Isırıkla, tırmalamayla, hatta açık yaraya salya bulaşmasıyla geçiyor. Bir kez sinir sistemine yerleşip belirti verdi mi, ölüm oranı %99,9. Ama güzel haber: Aşıyla %100 önlenebilir...
Bugün Tablo Ne Durumda?
Dünya Sağlık Örgütü dün açıkladı: Dünyada her yıl 59 binden fazla insan kuduzdan ölüyor. Ölümlerin %95'i Asya ve Afrika'da, çoğu çocuk. Örgütün hedefi "2030'a kadar sıfır insan ölümü". Bu hedefin olabilir olduğunu Şili kanıtladı. Geçen hafta DSÖ, Şili'nin 50 yıllık aşılama ve gözetim çalışmasıyla köpekten insana kuduz bulaşmasını bitiren Güney Amerika'daki ilk ülke olduğunu duyurdu. Bhutan da aynı başarıyı bu yıl yakaladı…
Türkiye'de durum ağır. 2025 yılında 570 bin 55 kuduz kuşkulu temas yaşandı ve bir yurttaşımızı kaybettik...
Hayvan kuduzlarının yarısı köpek ve kedilerden, yarısı sığır, koyun, tilki gibi hayvanlardan geliyor. Yoğunluk Doğu, Güneydoğu ve İç Anadolu'da…
Bu yıl iki önemli gelişme var. Nedir Bunlar?
1. Havadan aşı yemleri: Yaban hayatı için 23 Eylül'de 450 bin oral aşı yemi doğaya atılmaya başlandı. Amaç tilki kaynaklı kuduzu kırmak…
2. Sahte aşı uyarısı: Hindistan üretimi Abhayrab aşılarının sahteleri piyasaya çıktı, 40'tan fazla ülkeye yayıldı. Türkiye'nin de alıcısı olduğu bu aşılar toplatılıyor. Soğuk zincir ve güvenilir kaynak yaşamsal…
Peki ne yapmalı?
Birincisi: Köpeklerin %70'ini aşılarsak bulaş duruyor. Bu DSÖ'nün altın kuralı. Her köpeğe yıllık aşı, çip ve kayıt…
İkincisi: Isırılırsanız yarayı 15 dakika bol sabunlu suyla yıkayın. Bu basit işlem virüs yükünü %80 azaltır. Ardından en yakın kuduz aşı birimine gidin...
Üçüncüsü: KLİMİK'in de dediği gibi, bu iş tek sağlık işi. Sağlık Bakanlığı, Tarım Bakanlığı, belediyeler ve yurttaş birlikte davranmadan çözülmez…
Kuduz yazgımız değil. Şili'nin başardığını biz de başarabiliriz. Tek silahımız aşı, tek ilacımız dayanışma…
Sevgiler…
Dr. Mustafa Torun
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı
mtorun3@gmail.com
