"Bir çocuğu bile çiçek hastalığının tahribatından kurtarabildiysem, hayatımı iyi yaşamış sayarım." Edward Jenner
Aşıyı patentlemeyi reddedip "insanlığın doğuştan hakkıdır" demiştir…
Başta söyleyeyim; “Aşı Reddi Gruplarının” masum bir tercih, bireysel bir hak, bir ebeveyn özgürlüğü olarak sunulması en büyük açmaz ve saptırmadır...
Aşı reddi, sadece kendini değil, toplumu, özellikle de yoksulu hedef alan, bulaşıcı hastalıklar açısından bir halk sağlığı saldırısı ve sabotajıdır…
Koruyucu hekimliğin en temel ilkesi basittir: Hastalık gelmeden önle…
Aşı da bunun 200 yıllık en ucuz, en etkili, en kamucu aracıdır…
Bir çocuğu aşılamak sadece o çocuğu korumaz; etrafındaki aşılanamayan bebeği, kemoterapi alan kanser hastasını, yaşlıyı da korur. Buna toplum bağışıklığı denir. Aşı reddi bu zinciri maalesef kırar...
Peki bu zincir kırıldığında kim ölür?
Elbette öncelikle aşı reddedenin villasındaki çocuğu ölmez. Çünkü onun özel doktoru, özel hastanesi, yurtdışına gidecek parası Vardır...
Ölen, önce yoksul mahallenin çocuğudur...
Neden? Çünkü yoksulun evi kalabalık, beslenmesi kötüdür. Kızamık olduğunda A vitamini eksikliği nedeniyle komplikasyon yani yan etki daha ağır seyreder…
Hastaneye ulaşımı zordur, yoğun bakım parası yoktur…
Salgın başladığında işini kaybeden, okulu kapanan yine yoksuldur...
Tıpkı Covid'de gördüğümüz gibi...
Parası olan Bodrum'a kaçarken, kuryelik yapan, markette çalışan, otobüse binmek zorunda kalan yoksul maalesef enfekte olmuştu…
Aşı reddi hareketi bu yüzden sınıfsaldır. Lüks bir ideolojidir…
Bu grupların motivasyonu bilim olmayıp, bilimsel hiçbir temeli yoktur…
1998'de Lancet'te yayınlanıp sahtekarlığı kanıtlandığı için geri çekilen bir makaleye, sosyal medyada dolaşan komplo teorilerine dayanır...
Amaçları ideolojiktir. kamuyu, bilimi, daha doğrusu sağlık emekçilerini itibarsızlaştırmak ve yerine bireyselciliği, piyasayı koymaktır…
Ne diyorlar? "Devlet çocuğuma karışamaz, benim bedenim…”
Bu söylem çok tanıdık değil mi? Aynı söylem "Devlet ekonomiye karışamaz, bırakın yapsın" diyen neoliberal söylemin tıpta ki karşılığıdır...
Kamusal olan her şeye düşmanlık. Oysa bulaşıcı hastalıklarda daha geniş anlamıyla enfeksiyonlarda birey yoktur, toplum vardır…
Verem basili senin özgürlükçü olup olmadığına bakmaz. Kızamık virüsü senin ideolojini dinlemez. Bulaşır…
Ve bu ideoloji koruyucu hekimliği doğrudan yok ediyor...
Türkiye'de Aile Sağlığı Merkezlerinde ücretsiz yapılan aşılar, Dünya Sağlık Örgütü'nün altın standardıdır...
Bu hizmeti yok saymak, hemşirenin, aile hekiminin emeğini yok saymaktır...
Aşı reddi artınca ne oluyor? Yıllardır görmediğimiz kızamık geri geliyor, boğmaca geri geliyor...
Sağlık Bakanlığı yeniden salgın kovalamak zorunda kalıyor. Oysa o bütçe ile yoksul mahalleye diyetisyen, kreş, temiz su gidecekti…
Bu yüzden aşı reddi ile mücadele tıbbi değil, politik bir mücadeledir...
Çözüm sadece "bilim anlatmak" değildir. Çünkü mesele cehalet değil, güvensizliktir...
Yoksula yıllarca "paran kadar sağlık" diyen, şehir hastanelerini şirketlere veren, ilaç fiyatlarını serbest bırakan sistem, şimdi "devlete güven aşı ol" deyince inandırıcı olamıyor…
İnsanlar devlete değil, devleti ele geçiren sermayeye güvenmiyor…
O güveni geri getirmenin yolu kamucu bir sağlık politikasıdır...
Aşının üretildiği, patentinin halka ait olduğu, hiçbir şirketin kâr etmediği, aile hekiminin angarya ile değil, toplumla buluştuğu bir sistem öncelikli olmalıdır. Aşıyı dayatmak değil, aşıyı halka ait kılmak…
Aşı reddi özgürlük değildir. Senin özgürlüğün, başkasının yoğun bakıma girdiğinde biter…
Hele o başkası, aşıya ulaşamayan yoksul bir çocuksa, bu özgürlük değil, ayrıcalıktır. Ve halk sağlığı, ayrıcalıklara kurban edilemez…
Sevgiler…
Dr. Mustafa Torun
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı
Çağdaş Eğitim ve Köy Enstitüleri Derneği (ÇEKED) Başkanı
mtorun3@göail.com