Hantavirüs + Andes Virüsü Enfeksiyonları Bizleri Gerçekten Korkutuyor…
Dr. Mustafa Torun
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı
mtorun3@gmail.com
Son günlerde biz enfeksiyon hekimlerine en çok sorulan sorulardan biri Hantavirüs ve enfeksiyonları olduğunu özellikle belirtelim…
Dünya Sağlık Örgütü(DSÖ)'nün, Atlantik Okyanusu'nda ki bir yolcu gemisiyle bağlantılı bir dizi HANTAVİRÜS olgusunu yakından izlediğini ve bu konuda uluslararası müdahaleyi koordine ettiğini belirten sözcü Balkhy, Doğu Akdeniz Bölgesi'nde herhangi bir olgunun bildirilmediğini belirtmiş…
Gelelim bu virüs ve yaptığı enfeksiyonlara…
Öncelikle HANTAVİRÜSÜ anlatalım. Kemirgenlerden insana bulaşan RNA virüsleri grubundan olup, 2 ana hastalık oluşturduğunu anımsatalım…
*Böbrek tutulumlu, kanamalı ateş yapan HFRS çok ciddi olup, Avrupa-Asya tipi olarak bilinmektedir. Ölüm oranı %1-15 arasındadır…
*HPS / HCPS dediğimiz Hantavirüs tipi yani “Kardiyo Pulmoner Sendrom” olarak adlandırılan; Amerika kıtası tipi Akciğeri tutar. Ölüm oranı %35-50 arasındadır. İşte bildiğimiz meşhur ANDES virüsü bunu yapar…
Konu daha iyi anlaşılsın diye sorunu yine sorulu yanıtlı ifade edelim…
*AMDES Virüsü Özelliklerini Nasıl Anlatabiliriz?
•Görüldüğü yer: Arjantin, Şili, Uruguay, Brezilya. ve Patagonya bölgesi olarak biliyoruz.
•Kaynak olarak Uzun kuyruklu “Cüce Pirinç Sıçanını(Oligoryzomys longicaudatus)” unutmayalım.
•Bulaşması: Fare idrarı, dışkısı,salyasını solumak ve İnsandan insana bulaşan tek HANTA virüsüdür. Tükürük, yakın temas önemlidir. Diğer Hantavirüsler insandan insana bulaşmaz.
•Kuluçka süresi: 7-39 gün olup, ortalama 2 haftadır.
•Belirtileri: ilk fazda Grip gibi başlayıp; 38-40°C ateş, kas ağrısı, baş ağrısı, bulantı önemli bulgulardır. Genellikle 3-6 gün sürer.
İkinci fazda ise akciğer ödemi, nefes darlığı, öksürük, tansiyon düşmesi ve şok önemli aşamalardır. 24-48 saatte giderek kötüleştiğini özellikle vurgulayalım.
•Ölüm oranı: %25-40 arasındadır. Yoğun bakımda bile bu oran yüksek olabilir.
•Tanı: PCR, IgM,IgG ELISA ile konur. Bu testler Türkiye’de Refik Saydam’da bakıldığını belirtelim.
•Tedavi: Özgün bir ilacı yoktur. Erken yoğun bakım, Ekstrakorporal Membran Oksijenizasyonu (ECMO), sıvı dengesinin sağlanmasıdır. Ribavirin yukarıda yazdığımız HFRS tipinde de işe yaradığını vurgulayalım. Ama HPS tipinde net birşey söyleyemeyiz.
•Aşı: İnsan aşısı yoktur. Çin ve Kore’de HFRS için aşı var ama ANDES virüsüne etkisiz olduğunu söyleyelim.
•Türkiye’de durum: Türkiye’de Andes virüsü şu ana kadar bildirilmemiş. Bizde Balkanlarda görülen Dobrava, Puumala, Tula tipleri olduğunu belirtelim. Onlar HFRS yaparak, böbrekleri tutuyor.
•ölüm: %1-5. oranındadır. 2009 yılında Zonguldak-Bartın salgınını anımsatmakta yarar var.
•Andes virüsünü kapmak için; Güney Amerika kırsalında kamp yapmak, fare çıkan dağ evinde yaşamak gerekir…
*Neden “Andes varyant” gündem oldu?
•2018-2019 Arjantin salgınını anımsayalım. Epuyén kasabasında 34 olgu, 11 ölüm önemlidir. İnsandan insana bulaş kanıtlanmıştır. 45 gün karantina yapıldığını belirtmekte yarar var.
•COVID sonrasında tüm zoonotik virüsler mercek altına alındığını söyleyelim. Andes de “pandemi yapabilir mi” diye konuşulmaktadır. İ
•İyi haber olarak, Solunum yoluyla damlacık bulaşının çok zayıf olduğunu vurgulayalım. R0 <1. Süper bulaştırıcı olmadan pandemi yapması zor görünüyor.
*Nasıl Korunalım?
•Fare temasını kesmek için, Kamp ve tatil yaparken kapalı kutu yiyecek yemek, çadırı süpürmeden önce ıslatmak ve toz kaldırmamak önemlidir.
•Eldiven + maske: Fare ölüsü ve pisliği temizlerken N95 + çamaşır suyu kullanımının altını çizelim.
•Hastanın soyutlanması(izolasyonu): Andes şüphesi varsa damlacık+temas izolasyonu şarttır…
*Özet olarak neler söyleyelim?
•Andes virüsü: Hantavirüsün Güney Amerika tipidir. Akciğeri tutar. Ölüm oranı yüksektir. İnsandan insana bulaşır. Ama pandamı yapma potansiyeli düşüktür. Türkiye’de olgu bildirilmemiştir.
* Ülkemizde sağlık verileri şeffaf bir şekilde paylaşılmadığı sürece, biz HEKİMLER ancak yeminimiz gereğince halkımızı elimizden geldiği kadar bilgilendirme yapabildiğimizi özellikle vurgulayalım…
Sevgiler…