Antibiyotikleri  Gelişgüzel Kullanmayın!..

Dr. Mustafa Torun

19-11-2023 20:54

Dr. Mustafa Torun
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı 
mtorun3@gmail.com

“Bilim ve barışın, cehalet ve savaşa üstün geleceğine inanıyorum. Ülkeler bir gün yok etmek için değil, üretmek için birleşecek. Gelecek, insan acısını dindirenlerin olacak.” 
Louis Pasteur

Bilindiği gibi Antibiyotik direnci ve akılcı antibiyotik kullanımı konusunda; toplumda ve özellikle sağlık çalışanlarında farkındalığı artırmak, iyi uygulamaları desteklemek amacıyla, her yıl 18-24 Kasımı içine alan hafta boyunca “Dünya Antibiyotik Farkındalık Haftası” etkinlikleri düzenlenmektedir.
*
Antibiyotiklerin Uzun Süre Kullanımı doğru değildir. Süreğen enfeksiyonlar dışında genellikle ateş ve diğer enfeksiyon göstergeleri düzeldikten en fazla 3-5 gün sonra antibiyotik kullanımını sonlandırmak gerekir.
*
Bu özel günler ve haftalar da olmazsa sabahtan akşama kadar maalesef kısır, yoz ve tamamen belli çıkar gruplarının istemleri doğrultusunda oluşturdukları yapay gündemlerin esiri oluruz. 
*
Suların başını devler tuttuğu İçin, ülkemizde ve dünyada milyonlarca yoksul  ve aç insan eziyet çekmektedir. Hekim ve sağlıkçı  arkadaşların uyarısı ile gelişigüzel, tamamen insana ve doğaya zararlı akılsız ve bilim dışı antibiyotik kullanımı ile ilgili yazı yazmam istendi. Zaten fırsat buldukça ve her ortamda bu konuyu dile getirmekteyim. Bu önemli sorunu konu anlaşılsın diye kısa, öz ve olabildiğince tıbbi terim kullanmamaya özen göstererek, yine sorulu yanıtlı anlatmaya çalışacağım. Kesin ifadeler kullanacağımdan eksiklikler ve hatalar olursa affola!..Gelelim sorulara…
*
Niçin bakteriyel enfeksiyonların tedavisinde geniş aralıklı(spektrumlu) antibiyotik kullanılmaktadır?

Maalesef, uygun, yeterli  ve doğru Mikroskopik araştırma ile kültür-Antibiyotik testlerinin yapılmaması, Sağlık Sistemi ve Sağlık Eğitiminin insana göre değil bir avuç anamalcı’nın çıkarlarına göre olması yüzünden geniş aralıklı antibiyotik kullanılmaktadır. Bence bu saydıklarım  en önemli ve başta gelen nedenlerdir. Dar Aralıklı yani tıbbi terimle “Dar Spektrumlu” bir antibiyotikle ilgili enfeksiyonu tedavi edecek iken, geniş aralıklı bir antibiyotik kullanımı kesinlikle doğru değildir. Olanak varsa en dar ve en uygununu vermek gerekir. Böylece oluşabilecek direnç sorununun da önüne geçmiş oluruz.
*
Bakteriyel enfeksiyon tedavisinde çift veya üçlü antibiyotik kullanımı doğru mudur?

Bakteriyel enfeksiyonların tedavisinde tek bir antibiyotik kullanmak yerine, ne olur ne olmaz, daha kuvvetli olsun, tüm bakterilere etkili olabilir diye çift antibiyotik kullanımı kesinlikle doğru değildir. Çift antibiyotik kullanmakla yan etkiler artmakta, bakteriyel direnç sorunu ile karşı karşıya gelinmekte, aynı zamanda ekonomik kayıp söz konusu olmaktadır. Çok ciddi ve özel hastalıklar dışında ikili hatta üçlü antibiyotik kullanımı hatalıdır.
*
Ağızdan antibiyotik kullanımı yerine ona eşit iğne şeklinde antibiyotik kullanımı doğru mudur?

Ağızdan antibiyotik kullanmak yerine, ona eşit değerde olan iğne şeklinde (intravenöz veya intramuskuler) antibiyotik kullanımı doğru değildir. Ağızdan verilen antibiyotik, iğne şeklinde verilen antibiyotikle aynı etki düzeyinde ise ağızdan vermek genellikle daha ekonomik, daha kolay ve daha pratiktir.
*
Antibiyogram testinde duyarlı antibiyotik yerine inatla başladığımız antibiyotikle tedaviye devam etmek doğru mudur?

Antibiyogram yaptığımız halde, bu antibiyograma göre antibiyotiğimizi değiştirmek varken, aynı antibiyotik tedavisine inatla devam etmek, istisnalar dışında doğru değildir. Antibiyogram yapmanın anlamını ortadan kaldırmış oluruz. Çok özel durumlarda klinik yanıt olumlu ise belki antibiyotiğimize devam edebiliriz. Akılcı antibiyotik kullanım koşullarından sapmamak koşulu ile bu olabilir.                                            
*
Organlarda işlevsel bozuklukluklar olmuş ise aynı doz antibiyotik ile devam etmek doğru mudur?

Karaciğer, böbrek veya kan değerlerinde bozukluk olduğu halde doz ayarlaması yapmamak veya antibiyotiği değiştirmemek doğru değildir. Karaciğer ve böbrek işlevleri bozuksa doz ayarlamak yani dozu azaltmak veya doz aralığını genişletmek gerekir. Gerekirse az toksik antibiyotikle değişim yapmak daha doğrudur. 

Her bakteriyel enfeksiyon’u “Sağlık Hizmeti İlişkili Enfeksiyon” kabul etmek doğru mudur?

Her bakteriye “Sağlık Hizmeti İlişkili Enfeksiyon” etkeni bakteriymiş gibi davranmak ve ona göre antibiyotik vermek doğru değildir. Her bakteri Sağlık Hizmeti İlişkili Enfeksiyon yapan bakteri değildir. MRSA dediğimiz Metilisiline Dirençli Stafilokok Aureus, Psödomonas, VRE dediğimiz Vankomisine dirençli Enterobakter bakterileri gibi önemli bakteriler Sağlık Hizmeti İlişkili enfeksiyon etkenlerine  örnektir.
*
Güncel bakteriyel direnç durumunu bilmeden, eski bilgilerimize güvenerek, bizim hocalarımız bu antibiyotiği kullanıyordu diyerek, hastalara bildiğimiz antibiyotikleri vermek doğru mudur?

Güncel bakteriyel direnç durumlarını bilmeden, eski bilgilerle antibiyotik tedavisi yapmak yanlıştır. Çalışılan hastanenin, bölgenin, ülkenin ve diğer ülkelerin direnç durumlarını iyi takip etmek ve ona göre antibiyotik politikasını belirlemek gerekir.                                                            
*
Akılcı Antibiyotik Kullanımında ana çizgilerimiz ne olmalıdır?

Toplumda en çok kullanılan ilaçların başında gelen antibiyotikler, maalesef akılcı kullanılmamaktan dolayı çok yanlışlar yapılmaktadır. Toplumu bu konuda aydınlatmak biz uzmanların en önemli görevi olmalıdır. Bir kere bakteriyel olma olasılığı düşük olan enfeksiyonlarda (akut bronşit gibi) hastaya hemen antibiyotik başlanmamalıdır. Eğer antibiyotik başlanacaksa da yukarıdaki ilkelerimizi göz önüne alarak çok titiz davranılmalıdır. Akılcı kullanılmayan her antibiyotik diğer kişilerdeki enfeksiyonlarda bakteriyel direnci arttırmada etkili olabilir. Olanaklı ise geniş spektrumlu (aralıklı) yerine, dar spektrumlu antibiyotik kullanımı daha yararlıdır. Konu sıklıkla görsel ve yazılı basında canlı tutulmalı yeni bilgiler kamuoyuna aktarılmalıdır. Artık sadece doktora danışmadan demiyoruz, bu konuda deneyimli ilgili doktora gidip tetkiklerinizi yani kültür antibiyogram, mikroskobik araştırmalar ve kan testlerini yaptırmadan antibiyotik kullanımının doğru olmadığını ve toplumsal suç olduğunu anımsatalım. Tarım alanında bilim dışı kullanılan antibiyotikler maalesef gelecekte çok önemli sorunlara yol açacağını vurgulayalım. 
*
Sakın “Doktor Bulamadı Bana İlacı” yani antibiyotiği denmesin!..
*
Sözlerimizi Nida Tüfekçi Ustamızdan alınma güzel bir Yozgat Akdağmadeni türküsü ile bitirelim.

Hastane önünde incir ağacı (annem ağacı)
Doktor bulamadı bana ilacı (annem ilacı)
Baş tabip geliyor zehirden acı (annem vay acı)

Sevgilerimle…

DİĞER YAZILARI Esas Olan Örgüt Değil Mi? 01-01-1970 03:00 Bizleri Zaten Hasta Ettiniz. Bari Çocuklarımızı Etmeyin!… 01-01-1970 03:00 1 Mayısıma Dokunmayın Diye Huma Kuşu Yükseklerden Sesleniyor… 01-01-1970 03:00 Nasıl Karar Veriyoruz? 01-01-1970 03:00 23 Nisan Çocuk  Bayramı ve    Ülkemizdeki Çocuk Evlilikleri… 01-01-1970 03:00 CHP En Çok Oy Aldığı Yerlerde Oy Kaybına Mı Uğradı? 01-01-1970 03:00 Gelecekte Sorunlu Enfeksiyonlar Boynumuzu Bükecek Mi? 01-01-1970 03:00 31 Mart 2024 Yerel Seçiminin Patronu Gerçekten Halk Mı? 01-01-1970 03:00 Türkiye 31 Mart’ta yerel seçimler için bir kez daha sandığa gidecek… 01-01-1970 03:00 Dünya Tüberküloz Günü ve Gerçekler… 01-01-1970 03:00 Bizler Bilim Diye Haykırırken, Çedes Dörtnala Koşuyor!.. 01-01-1970 03:00 Kadın Cinayetleri Ağır Bir Halk Sağlığı Sorunudur… 01-01-1970 03:00 Emekten Yana Olan Kadın Dostlarıma Diyeceklerim Var!.. 01-01-1970 03:00 Aşırı Sıcaklar Hepimizi Yakacak Gibi!.. 01-01-1970 03:00 Nüfus Artış Hızı Düşerken, Yaşlılık Artmış… 01-01-1970 03:00 Niçin Saydam Olamıyoruz? 01-01-1970 03:00 İşte Merak Ettiğiniz 2019 Yılı Türkiye Ölüm Verileri Ve Düşüncelerimiz… 01-01-1970 03:00 6 Şubat  2023 Depreminin Bize Öğrettikleri… 01-01-1970 03:00 2022 Türkiye Ölüm Verileri Beni Ürküttü… 01-01-1970 03:00 24 Ocak Günü Yine Geldi Çattı… 01-01-1970 03:00 Ateşli Hastaya Yaklaşım Nasıl Olmalı? 01-01-1970 03:00 2023 Yılında da Kadın Cinayetleri Dur Durak Bilmedi… 01-01-1970 03:00 2023 Yılı 2022 Yılını Arattı Mı? 01-01-1970 03:00 Ülkemizde İlaçlar Neden Bulunmuyor? 01-01-1970 03:00 Uyuşturucu Çocuklara Kadar İndi Mi? 01-01-1970 03:00 Kozmetik mi? Çılgınlık mı? 01-01-1970 03:00 Kışın Alt solunum Yolları Enfeksiyonu Sık mı  Olur? 01-01-1970 03:00 Madenci Deyince Hep Hüzünlenirim 01-01-1970 03:00 Dünya AIDS Günü Ve Uyarılarımız… 01-01-1970 03:00 24 Kasım Öğretmenler Günü Mü? 01-01-1970 03:00 Halkımız Ana Muhalefet Partimizden Ne İstiyor? 01-01-1970 03:00 Çocuklarımız Giderek Suça İtilirken Mutlu muyuz? 01-01-1970 03:00 Sevgili  Nusret Fişek Hocamızı Asla Unutmayacağız… 01-01-1970 03:00 Grip Aşısı Niçin Çok Önemli? 01-01-1970 03:00 Neler Geliyor Gariplerin Başına!.. 01-01-1970 03:00 Hastanelerimizde Muayene Olma İşkencesi… 01-01-1970 03:00 Kerhen mi Karar veriyoruz? 01-01-1970 03:00 6 Şubat Depremi Sonrası Unutmayacağımız Gerçekler… 01-01-1970 03:00 Toplum Olarak Çökkünlük ve Çürüme İçinde miyiz? 01-01-1970 03:00 HPV ile İlintili Siğiller ve Kanserlerden Aşı ile Korunabilir miyiz? 01-01-1970 03:00 224 SAYILI SAĞLIĞIN SOSYALİZASYON YASASI 01-01-1970 03:00 “Var olmak mı, yok olmak mı, bütün sorun bu! 01-01-1970 03:00 Kültürleri niçin  Anlamak istemiyoruz? 01-01-1970 03:00 Türkiye Kültürel Açıdan  Nasıl Bir Ülkedir? 01-01-1970 03:00 Halkımız bu pazar değişimi yapacak mı? 01-01-1970 03:00 Seçimi Cumhurbaşkanı Kazanırsa 2033’e Kadar Türkiye’yi Yönetmesi Olası mı? 01-01-1970 03:00 Kadınlarımız Önümüzdeki Özgürleşme Dönemecinde Neler İstiyorlar? 01-01-1970 03:00 Seçim Güvenliği Çok Çok Önemli 01-01-1970 03:00 KORONA PANDEMİSİ VE MRNA AŞILARI 01-01-1970 03:00 DÜNYA AŞI HAFTASI VE BAĞIŞIKLAMA 01-01-1970 03:00 BU SEÇİM HERŞEYİ ETKİLEYECEK 01-01-1970 03:00 KÜLTÜRLERİ ANLAMAK 01-01-1970 03:00 SEÇİM VE   DOKTOR CİNAYETLERİ 01-01-1970 03:00 İNSANLARIMIZ SOSYAL, RUHSAL, FİZİKSEL, EKONOMİK VE SİYASİ OLARAK İYİ Mİ? 01-01-1970 03:00 LÜTFEN BÖLMEYİN! 01-01-1970 03:00 BİRİBİRİMİZİ DİNLEMEYİ BİLE UNUTTURDULAR!.. 01-01-1970 03:00 DEPREM KADIN CİNAYETLERİNİ DURDURAMADI 01-01-1970 03:00 DEPREM  İŞÇİ ÖLÜMLERİNE TUZ BİBER EKTİ 01-01-1970 03:00 DÜNYA SU GÜNÜNDE UNUTULMAMASI GEREKEN GERÇEKLER  01-01-1970 03:00 DEPREMZEDELERDE SEL SONRASI LEPTOSPİROZİS VE ÖLDÜRÜCÜ WEİL HASTALIĞI  01-01-1970 03:00 OKULLAR OLMAYIP, CEHALET DAHA DA ARTSAYDI NE GÜZEL OLURDU! 01-01-1970 03:00 14 MART TIP BAYRAMI MI? 01-01-1970 03:00 KADIN HEKİMLER VE 8 MART DÜNYA KADINLAR GÜNÜ 01-01-1970 03:00 DEPREM BÖLGESİNDE SOLUNUM YOLU HASTALIKLARINDAN KORUNMA KILAVUZU  01-01-1970 03:00 DEPREMZEDELERİN ÇEKTİĞİ ACILAR YETMEZ GİBİ ŞİMDİ DE  UYUZ OLMAYA BAŞLADILAR 01-01-1970 03:00 İMAR AFFI MI?  İMAR BARIŞI MI?   YOKSULU KANDIRMAK MI?  01-01-1970 03:00 YA BERABER,  YA HİÇ ! 01-01-1970 03:00 DEPREM BÖLGESİNDE  SU İLE İLİNTİLİ ENFEKSİYONLAR NELERDİR? 01-01-1970 03:00 DEPREMZEDELERİN KARŞILAŞABİLECEĞİ ENFEKSİYONLAR 01-01-1970 03:00 DEPREM GERÇEĞİ 01-01-1970 03:00 SEÇİM YAKLAŞIRKEN MANİSA VE BALIKESİR’E  AYNA TUTALIM MI? 01-01-1970 03:00 PANDEMİ SORULARINIZ VE YANITLARIM 01-01-1970 03:00 SU BAKALIM NEREYE AKACAK? 01-01-1970 03:00 2023 ERKEN SEÇİMİNDE KRİTİK İLLER? 01-01-1970 03:00 ZEMHERİ 01-01-1970 03:00 İŞÇİ CİNAYETLERİ İSYAN ETTİRİYOR!  SEVGİLİ “İSMAİL TOPUZOĞLU” HOCAM!   NEREDESİN? 01-01-1970 03:00 GAZETECİLİK ZOR ZENAAT BE! 01-01-1970 03:00 BİR HEKİM GÖZÜYLE 2022 YILINDA Kİ KADIN KATLİAMLARINI ANIMSATMAK ÇOK ACI! KEŞKE OLMASAYDI! 01-01-1970 03:00 KORONA’NIN  YENİ VARYANTI  VE  AŞILARLA İLGİLİ SORULARINIZ VE YANITLARIM 01-01-1970 03:00 ÜST VE ALT SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONLARI ARTTI MI? 01-01-1970 03:00 2022 YILINI DA DİRENEMEDEN TÜKETTİK 01-01-1970 03:00 MAALESEF EĞİTİM SİSTEMİMİZ DE, SAĞLIK SİSTEMİMİZ GİBİ YERDE SÜRÜNÜYOR. YAZIK Kİ NE YAZIK! 01-01-1970 03:00 NİÇİN EGOLARIMIZ ŞİŞİYOR? 01-01-1970 03:00 SAHTE DOKTORLUK MU? YAPMAYIN ARKADAŞLAR! 01-01-1970 03:00 VEREM HASTALIĞI ARTTI MI? 01-01-1970 03:00 10 ARALIK DÜNYA İNSAN HAKLARI GÜNÜ MÜ? GÜLELİM Mİ, AĞLAYALIM MI? 01-01-1970 03:00 MİKROBİYATA NEDİR? NELERDEN OLUŞMAKTADIR? 01-01-1970 03:00 DÜNYA MADENCİLER GÜNÜNDE YİNE AĞLADIK… KABAHATİN ÇOĞU BİZDE! 01-01-1970 03:00 HIV/AİDS‘ Lİ HASTALARI LÜTFEN SOYUTLAMAYALIM! DIŞLAMAYALIM! 01-01-1970 03:00 KADINA YÖNELİK ŞİDDETE KARŞI ULUSLARARASI MÜCADELE GÜNÜ MÜ? 01-01-1970 03:00 BİR HEKİM BAKIŞIYLA 24 KASIM ÖĞRETMENLER GÜNÜ 01-01-1970 03:00 BU AYLARDA SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONLARINI SAKIN KÜÇÜMSEMEYİN! 01-01-1970 03:00 EKİM 2022’DE DE KADIN’A ŞİDDET DURMADI!.. 01-01-1970 03:00 EKİM AYINDA DA İŞÇİ KATLİAMLARI DURMADI SEVGİLİ NUSRET HOCAM. 01-01-1970 03:00 GRİP AŞISI VE  ÖNERİLERİMİZ 01-01-1970 03:00 SAĞLIĞIMIZI SERMAYE SINIFINA BİLE BİLE NASIL TESLİM ETTİK? 01-01-1970 03:00 CUMHURİYET BAYRAMIMIZI SEVDİĞİMİZİ LÜTFEN SOMUTLAŞTIRALIM! 01-01-1970 03:00 EYLÜL AYINDA KADIN CİNAYETLERİ YİNE DURMADI!.. 01-01-1970 03:00 TTB BAŞKANI NE DEDİ? NE DEMEDİ? 01-01-1970 03:00 PANDEMİ SONLANMADI VE SONLANACAK GİBİ DURMUYOR! 01-01-1970 03:00 İŞÇİ CİNAYETLERİ EYLÜL AYINDA DA DURMADI! 01-01-1970 03:00 BİR HEKİM GÖZÜYLE 21 EKİM DÜNYA GAZETECİLER GÜNÜ 01-01-1970 03:00 BARTIN MADENCİ KIYIMI ARTIK SONUNCU OLSUN! 01-01-1970 03:00 “DÜNYA KIZ ÇOCUKLARI GÜNÜNÜ” BURUK KARŞILIYORUZ!.. 01-01-1970 03:00 BUGÜN BAHÇELİEVLER KATLİAMININ YILDÖNÜMÜ. UNUTMADIK! UNUTTURMAYACAĞIZ! 01-01-1970 03:00 MAALESEF SAĞLIKTA ŞİDDET DURMUYOR!.. 01-01-1970 03:00 HASTA DÜŞTÜK GELMEDİN!.. BARİ CAN VERENDE GEL!.. 01-01-1970 03:00 5 HAZİRAN DÜNYA ÇEVRE GÜNÜ MÜ? 01-01-1970 03:00 DÜNYA YAŞLILAR GÜNÜNDE GELDE DUYGULANMA!.. 01-01-1970 03:00 GÜÇLENDİRİLMİŞ COVİD AŞISI BİZLER İÇİN BİR ŞANSTIR 01-01-1970 03:00 KUDUZ ÇOK ÖNEMLİ BİR TOPLUM SAĞLIĞI SORUNUDUR 01-01-1970 03:00 26 EYLÜL NÜKLEER SİLAHLARIN TAMAMEN ORTADAN KALDIRILMASI GÜNÜ. 01-01-1970 03:00 GRİP AŞISINI YAPTIRMANIZDA YARAR VAR 01-01-1970 03:00 BİR HEKİM GÖZLÜĞÜYLE 12 EYLÜL 01-01-1970 03:00 PANDEMİ DEVAM EDERKEN DİĞER AŞILARIMIZI UNUTMAYALIM 01-01-1970 03:00 ÖZEL YURT FİYATLARI İNSANI HASTA EDİYOR. GELDE YAZMA! 01-01-1970 03:00 1 EYLÜL DÜNYA BARIŞ GÜNÜNÜ UNUTMAYALIM, UNUTTURMAYALIM!.. 01-01-1970 03:00 İŞ CİNAYETLERİ DE KADIN CİNAYETLERİNİ İZLİYOR… 01-01-1970 03:00 COVİD-19 ÇOK DRAMATİK YAN HASTALIKLARA NEDEN OLABİLECEK RİSKLİ BİR ENFEKSİYONDUR 01-01-1970 03:00 BİR HEKİM OLARAK KADIN CİNAYETLERİNİ YAZMAK GERÇEKTEN ÇOK ZOR 01-01-1970 03:00